Uit ons reisverslag

Gedurende twee weken nam oom Ramon ons mee door "zijn" Suriname. Hij liet ons niet alleen de bekende plekken zien, maar vooral het land zoals hij het kent en liefheeft. We reden langs dorpen en oude plantages, proefden de Surinaamse keuken, ontmoetten familie en luisterden naar verhalen die generaties met elkaar verbinden. Het waren geen uitstapjes, maar ontmoetingen.

Een leuk moment was het bezoek aan oom Ramons eigen plantage. Hier verbouwt hij verschillende groenten, waaronder vurige rode pepers en kousenband. In de kleine woning woont een gezin met jonge kinderen dat op de plantage woont en werkt als oom Ramon er zelf niet is.  Hij verkoopt zijn waren regelmatig via  een handelaar in Paramaribo.

Paramaribo

Het historische centrum van Paramaribo staat op de UNESCO-Werelderfgoedlijst. De stad is bijzonder omdat hier Nederlandse koloniale architectuur is gecombineerd met lokale bouwtechnieken en tropische materialen. De karakteristieke witte houten huizen met veranda's geven Paramaribo een heel eigen uitstraling. Een van de bekendste gebouwen is de Sint-Petrus-en-Pauluskathedraal. Deze volledig uit hout opgetrokken kathedraal behoort tot de grootste houten kerkgebouwen van het westelijk halfrond en is van binnen minstens zo mooi als van buiten. Rond het Onafhankelijkheidsplein liggen het Presidentieel Paleis, Fort Zeelandia en de Palmentuin. Juist hier wordt de geschiedenis van Suriname zichtbaar: van de koloniale tijd en de slavernij tot de onafhankelijkheid in 1975.

De Kwattaweg laat een heel andere kant van Paramaribo zien dan de historische binnenstad. Deze kilometerslange weg is een van de belangrijkste verkeersaders van Suriname en vormt de verbinding tussen het centrum en de westelijke districten. Vrijwel onafgebroken rijden auto's langs een eindeloze rij van autodealers, bouwmarkten, meubelzaken, supermarkten, restaurants, fastfoodketens, Chinese winkels, showrooms en lokale ondernemingen. Het is een levendige straat waar het moderne en ondernemende Suriname zichtbaar wordt. Wie over de Kwattaweg rijdt, krijgt een indruk van de economische dynamiek van het land. Niet voor niets wordt de weg door veel Surinamers gezien als een van de belangrijkste handelsroutes van Paramaribo

Rivieren

Wie door Suriname reist, ontdekt al snel dat de rivieren de levensaders van het land zijn. Waar wij gewend zijn aan snelwegen en spoorlijnen, vormen in Suriname de rivieren al eeuwenlang de belangrijkste verbindingen tussen dorpen, plantages en het binnenland. Veel plaatsen zijn alleen per boot bereikbaar. Langs de oevers spelen kinderen, wassen mensen hun kleding, wordt gevist en vertrekken houten korjalen naar afgelegen dorpen diep in het regenwoud.

De bekendste rivier is de Surinamerivier, die dwars door Paramaribo stroomt en uitmondt in de Atlantische Oceaan. Ook de Commewijnerivier, de Marowijnerivier, de Coppename, de Saramacca en de Corantijn behoren tot de grote rivieren van het land. Ze ontspringen diep in het ongerepte Amazone-regenwoud en slingeren honderden kilometers door een van de groenste landen ter wereld.

Donkere geschiedenis

Vanaf de zeventiende eeuw legden de Nederlanders langs de rivieren grote suikerplantages aan. Suiker was in Europa een kostbaar product en leverde enorme winsten op. Om het zware werk op de plantages te verrichten, werden tienduizenden tot slaaf gemaakte mensen uit West-Afrika naar Suriname gebracht. Zij leefden en werkten onder mensonterende omstandigheden. De rijkdom die de suiker, koffie, cacao en katoen opleverden, werd grotendeels in Nederland verdiend, terwijl de mensen op de plantages een hoge prijs betaalden.

In 1863 schafte Nederland de slavernij officieel af. Toch moesten veel voormalige tot slaaf gemaakten nog tien jaar verplicht op de plantages blijven werken onder zogenoemd 'staatstoezicht'. Toen uiteindelijk veel arbeiders vertrokken, ontstond een tekort aan arbeidskrachten. Daarom werden contractarbeiders uit onder andere India (het huidige India), Java (toen onderdeel van Nederlands-Indië) en China naar Suriname gehaald. Zij hebben een grote invloed gehad op de Surinaamse cultuur, keuken en samenleving zoals die nu is.

Tijdens onze reis zagen we op verschillende plaatsen nog sporen van dit verleden.  We bezochten een oude suikerfabriek en lieten ons door de gids (Ik ben gecrediteerd!) meenemen in de geschiedenis.

Hindoestanen

Na de afschaffing van de slavernij werden uit verschillende landen contractarbeiders gehaald om op de plantages te werken. Onder meer uit Brits-Indië. Je vindt in Suriname veel dat herinnert aan de komst van de Hindoestanen naar het land. Onder meer de voorouders van John.  Ze kwamen met het schip Lalla Rookh naar Suriname om op de plantages te werken.

Op 5 juni 1873 meerde de Lalla Rookh aan in Paramaribo met 399 contractarbeiders aan boord. Zij hadden een contract om vijf jaar op de plantages te werken. De omstandigheden bleken vaak zwaar en veel beloften werden niet waargemaakt. Na afloop van hun contract konden zij kiezen tussen terugkeer naar India of een stuk grond en een nieuw bestaan in Suriname. Een groot deel besloot te blijven. Tussen 1873 en 1916 kwamen uiteindelijk ruim 34.000 Hindoestaanse contractarbeiders naar Suriname. Hun nakomelingen vormen tegenwoordig een belangrijk deel van de Surinaamse bevolking en hebben een grote invloed gehad op de cultuur, taal, religie en keuken van het land.

Voor John kreeg de reis nog een diepere betekenis. Hij was nooit eerder in Suriname geweest, terwijl hier een belangrijk deel van zijn familiegeschiedenis ligt. Eén wens stond daarom bovenaan zijn lijstje: het graf bezoeken van zijn opa en oma, die begraven liggen op een begraafplaats bij Paramaribo. Dat moment maakte het verleden ineens heel dichtbij. 

Vreedzame smeltkroes

Minstens zo bijzonder is de manier waarop de verschillende bevolkingsgroepen en religies samenleven. Suriname is een smeltkroes van culturen: Hindoestanen, Creolen, Javanen, Marrons, inheemse Surinamers, Chinezen en vele anderen vormen samen één samenleving. Die diversiteit voelt nergens geforceerd, maar juist heel vanzelfsprekend. Een moskee staat er naast een hindoetempel, even verderop vind je een kerk of synagoge. Feestdagen van verschillende religies worden door iedereen gerespecteerd en gevierd. Als het nodig is, maken mensen letterlijk én figuurlijk ruimte voor elkaar. Juist in een tijd waarin verschillen in veel landen leiden tot verdeeldheid, laat Suriname zien dat samenleven ook anders kan.