Havanna: Een reis door de tijd

Al vroeg in de ochtend vormen zich lange rijen voor kleine buurtwinkels. Mensen wachten soms uren, zonder te weten of er die dag überhaupt iets wordt geleverd. Misschien komt er kip, misschien vlees, misschien melk. Misschien ook helemaal niets. En áls er iets arriveert, is het nog maar de vraag of je het mag kopen. Veel producten zijn gerantsoeneerd; wie die maand al kip heeft gekregen, komt vaak niet opnieuw in aanmerking.

Bovendien ben je aangewezen op de winkel in je eigen wijk. Een paar straten verderop boodschappen doen is meestal geen optie. Er bestaan ook winkels waar het assortiment groter is, maar daar kun je alleen betalen met buitenlandse valuta of een daarvoor geschikte betaalkaart. Voor veel Cubanen blijven die winkels daardoor buiten bereik.

Toch zie je in Havana vooral mensen die blijven lachen. Die elkaar helpen, muziek maken en proberen het beste van iedere dag te maken. Juist die veerkracht maakt indruk.

Een ander beeld dat ons is bijgebleven, is het opvanghuis voor kwetsbare zwangere vrouwen. Vrouwen die alleen staan, geen werk hebben, met huiselijk geweld te maken kregen of in moeilijke omstandigheden leven, kunnen daar terecht voor medische zorg en begeleiding. Het laat zien dat achter alle economische problemen ook een samenleving schuilgaat die probeert voor haar meest kwetsbare inwoners te zorgen.

Ook de stad zelf vertelt haar eigen verhaal. Tussen de prachtig gerestaureerde koloniale gebouwen staan huizen die letterlijk op instorten staan. Ooit werden veel bewoners eigenaar van hun woning, maar het geld om die te onderhouden was er vaak niet. Gezinnen groeiden, terwijl woonruimte schaars bleef. In veel huizen zijn daarom houten tussenverdiepingen gebouwd, waardoor één hoge kamer veranderde in meerdere kleine woonlagen. Creatieve oplossingen, geboren uit pure noodzaak.

En dan zijn er de iconen van Havana. De muurschilderingen van Che Guevara, de herinneringen aan John Lennon, die in een rustig park vereeuwigd is, de oldtimers in alle kleuren van de regenboog die nog altijd dienstdoen als taxi of gezinsauto. Ze vormen het decor van een stad waarin verleden en heden voortdurend door elkaar lopen.

Havana is geen stad van perfecte plaatjes. Het is een stad van contrasten. Van verval en schoonheid. Van schaarste en levenslust. Juist daardoor blijft ze je bij. Niet omdat alles er mooi is, maar omdat achter iedere straat, ieder gebouw en iedere glimlach een verhaal schuilt.