Uit ons reisverslag

Sardinië was een verrassing. Natuurlijk verwachtten we mooie stranden en een azuurblauwe zee, maar het eiland bleek zoveel meer te zijn. We ontdekten een landschap van ruige bergen, stille dorpen, eeuwenoude tradities en een verrassend rijke cultuur. Met een huurauto trokken we kriskras over het eiland. Juist buiten de bekende routes vonden we de mooiste plekken. Van kleurrijke straatkunst tot verlaten bergdorpjes en van eeuwenoude kerken tot indrukwekkende kustlijnen: Sardinië liet zich langzaam kennen.

Eiland van muurschilderingen

Een van de verrassingen was zonder twijfel Orgosolo. Dit bergdorp in het hart van Barbagia staat bekend om zijn honderden murales: muurschilderingen die geen toeristische versiering zijn, maar krachtige politieke, sociale en historische statements. De eerste ontstonden eind jaren zestig en sindsdien vertellen de muren verhalen over armoede, oorlog, onrecht, de strijd voor vrijheid en de Sardijnse identiteit. Sommige verwijzen naar wereldpolitiek, andere juist naar gebeurtenissen uit het dorp zelf.

Het bijzondere is het contrast. Terwijl de muren schreeuwen om aandacht, is de sfeer in het dorp juist ontspannen. Bewoners zitten voor hun huis te praten, kinderen spelen op straat en bezoekers lopen langzaam van schildering naar schildering. Het voelde alsof we terecht waren gekomen in een activistendorp waar de protesten inmiddels onderdeel van het straatbeeld zijn geworden. Je kijkt voortdurend om je heen, bang om weer een bijzonder kunstwerk te missen.

De hoofdstad

Ook Cagliari, de hoofdstad van Sardinië, is een bezoek zeker waard. De stad is levendig zonder massaal te zijn en leent zich uitstekend voor een paar dagen. Dwaal door de smalle straatjes van de oude wijk Castello, hoog boven de stad. Onderweg kom je langs gezellige pleinen, kleine cafés en prachtige uitzichtpunten over de haven en de Middellandse Zee. De klim naar boven is pittig, zeker op warme zomerdagen, maar wordt beloond met een mooi uitzicht over de stad.

Een van de mooiste gebouwen is de Cattedrale di Santa Maria, een kerk waarvan de geschiedenis teruggaat tot de dertiende eeuw. Door de vele verbouwingen is het een bijzondere mengeling van stijlen geworden: achter de romaans aandoende gevel wacht een rijk barok interieur vol marmer, fresco's en kapellen.

Bijzonder is de eeuwenoude marmeren preekstoel die oorspronkelijk voor de kathedraal van Pisa werd gemaakt. Onder de kerk bevindt zich bovendien het Santuario dei Martiri, een rijk versierde crypte met relieken van vroegchristelijke martelaren.

Een van de mooiste plekken van Cagliari is het Bastione di Saint Remy, dat met zijn enorme trappen en triomfboog de toegang vormt tot de wijk Castello. Het bastion werd rond 1900 gebouwd op de oude verdedigingsmuren van de stad.

Maar Cagliari is zeker niet alleen geschiedenis. Beneden, richting de haven, wordt de sfeer steeds mediterraner. Terrassen, winkels en restaurants vullen de straten en overal is wel een plek te vinden voor een espresso, een glas wijn of iets lekkers.

Dorpjes

We gingen speciaal voor de Chiesa di Santa Lucia naar het plaatsje Arzachena. De kerk zelf is vrij eenvoudig, maar vooral de 76 treden tellende trap ernaartoe maakt de plek bijzonder. Sinds 2016 krijgt de Scalinata di Santa Lucia namelijk regelmatig een nieuw kunstwerk. Verschillende kunstenaars hebben de treden beschilderd, waardoor het uiterlijk door de jaren heen verandert. Zo was er in 2019 een regenboog, in 2021 een levensboom en volgden daarna weer totaal andere ontwerpen.

De Nederlandse streetartist Eelco van den Berg (Eelco) beschilderde de trap in 2025. Zijn werk werd op 11 april 2025 officieel onthuld. Zijn kunstwerk heet Integrity. Het bestaat uit 74 beschilderde houten panelen die op de treden werden aangebracht. Eelco maakte het werk in ongeveer een week. Je ziet kleurrijke menselijke figuren, dieren en vormen uit de natuur. Het centrale thema is verbondenheid in verscheidenheid: verschillende mensen, culturen en de natuur zijn volgens hem allemaal met elkaar verbonden.

Een onverwachte ontdekking was het kleine plaatsje Zeddiani. Hier kwamen we de kleurrijke werken van Zia Veronica tegen. Deze lokale kunstenares veranderde deuren, muren en gevels in vrolijke schilderijen vol bloemen, dieren en taferelen uit het dagelijks leven. Haar werk is minder politiek dan dat van Orgosolo, maar straalt warmte, humor en liefde voor het Sardijnse plattelandsleven uit. 

In het kleine Tresnuraghes leek de tijd stil te staan. We sliepen in een prachtig oud huis, pal tegenover de kerk. Overdag was het dorp bijna uitgestorven. Alleen het geluid van de kerkklokken en een enkele gemotoriseerde voorbijganger verbraken de stilte. 

Tresnuraghes ligt in de Planargia, niet ver van Bosa, en dankt zijn naam aan drie prehistorische nuraghi (grote stenen torens) die ooit bij het dorp stonden. Ook in de omgeving zijn nog allerlei sporen te vinden van de lange geschiedenis van Sardinië.

's Avonds veranderde de sfeer. In het restaurant naast ons schoven bewoners en bezoekers aan en werd er uitgebreid gegeten. Wij genoten van verse vis en lokale wijn. 

Niet ver daarvandaan ligt het piepkleine Tinnura, met slechts een paar honderd inwoners. Toch is dit dorp allesbehalve kleurloos. Tinnura is eigenlijk één groot openluchtmuseum. Overal op de gevels zijn prachtige muurschilderingen te zien met scènes uit het traditionele Sardijnse leven: boeren, ambachtslieden, feesten en vrouwen in klederdracht. Ook de straten zelf zijn bijzonder, met bestrating van verschillende soorten en kleuren steen, beelden en kleine kunstwerken. Tinnura staat daarnaast bekend om zijn traditionele mandenvlechterij en de Malvasia-wijn die in deze streek wordt gemaakt.

Kleurrijk Bosa

Misschien wel het mooiste stadje van onze reis was Bosa. De kleurrijke huizen die tegen de heuvel zijn gebouwd vormen samen een van de meest fotogenieke plekken van Sardinië. Door de stad stroomt de rivier de Temo, de enige bevaarbare rivier van het eiland, waardoor Bosa bijna iets Venetiaans krijgt. Langs de boulevard liggen kleurrijke vissersbootjes en gezellige terrassen. Boven de stad torent het Castello Malaspina uit. De wandeling omhoog was, zeker in de hitte, behoorlijk zwaar. Maar eenmaal boven waren we dat direct vergeten. Het uitzicht over de pastelkleurige huizen, de rivier en de Middellandse Zee is werkelijk spectaculair.

Binnen de kasteelmuren staat het kleine kerkje Nostra Signora de Sos Regnos Altos. Van buiten oogt het eenvoudig, maar binnen wachten verrassend goed bewaarde veertiende-eeuwse fresco's. Ze behoren tot de mooiste middeleeuwse schilderingen van Sardinië en vormen een bijzonder contrast met het sobere interieur. Het verhaal gaat dat een van de leerlingen van Giotto de fresco's heeft gemaakt. 

Basilica in het veld

Op Sardinië struikel je niet over de tempels, prachtige kerken  en imposante steden zoals op Sicilië. De schoonheid zit hier vaak in eenvoud, natuur en kleine historische parels. Een daarvan is zonder twijfel de Basilica della Santissima Trinità di Saccargia. Midden in het landschap verschijnt plotseling deze indrukwekkende romaans-Pisaanse kerk, gebouwd in de twaalfde eeuw uit afwisselende lagen zwart basalt en witte kalksteen. Binnen zijn prachtige twaalfde-eeuwse fresco's bewaard gebleven, uitzonderlijk voor Sardinië. De eenzame ligging maakt het bezoek extra bijzonder. Alsof de kerk al bijna negen eeuwen rustig over het landschap uitkijkt.

Mooiste strand van Europa

Een van de mooiste stranden die we op Sardinië zagen was Spiaggia La Pelosa, vlak bij Stintino. Het is kennelijk ook uitgeroepen tot mooiste strand van Europa. Niet gek. Wit zand, ondiep water en bijna onwerkelijke tinten turquoise en blauw. je waant je even op een tropisch eiland.

Voor de kust staat de karakteristieke Torre della Pelosa, een oude Spaanse wachttoren die ooit deel uitmaakte van het verdedigingssysteem langs de Sardijnse kust. Samen met het uitzicht op de eilanden Isola Piana en Asinara vormt de toren het bekende plaatje van La Pelosa.

Het strand is inmiddels zo populair dat de toegang in het zomerseizoen wordt beperkt om dit kwetsbare stukje kust te beschermen. Begrijpelijk, want La Pelosa is prachtig, maar ook erg druk. We hebben er niet gezwommen, maar wel heerlijk gegeten.

Sardinië is zeker een bezoek waard. Ga vooral voor de natuur en voor mooie dorpen. Houd je van grote steden en veel Griekse en Romeinse oudheid, dan moet je, zoals al gezegd, even iets verder gaan naar grote zus Sicilië.