Uit ons reisverslag

Drie weken lang reisden we met onze gids Yogi over Java. Een eiland dat ons telkens opnieuw wist te verrassen. Van miljoenenstad tot bergdorp, van eeuwenoude tempels tot moderne koffiebars. Java is druk, kleurrijk, chaotisch en tegelijkertijd verrassend gastvrij.

Jakarta

De reis begon in Jakarta, een metropool waar miljoenen mensen proberen hun weg te vinden tussen wolkenkrabbers, markten en eindeloze files. Het verkeer is een belevenis op zich. Miljoenen scooters lijken kriskras door elkaar te rijden, vaak beladen met complete gezinnen, stapels dozen, kippen of een andere onvoorstelbare vracht. Toch lijkt iedereen precies te weten waar hij naartoe gaat.

Tussen alle drukte vonden we ook de geschiedenis terug. In het sfeervolle Café Batavia, aan het oude koloniale plein Kota Tua, leek de tijd even stil te staan. De oude foto's, houten vloeren en hoge plafonds ademen nog altijd de sfeer van het voormalige Nederlands-Indië. Ook een bezoek aan de Istiqlal-moskee, de grootste moskee van Zuidoost-Azië, maakte indruk. Het gebouw is enorm, maar de openheid waarmee bezoekers worden ontvangen, bleef ons bij.

Bogor

Een heerlijke onderbreking van de drukte vonden we in Bogor, ooit de favoriete verblijfplaats van de Nederlandse gouverneurs-generaal. De stad staat bekend om haar botanische tuinen, een van de oudste en mooiste van Azië. We bekeken het prachtige landgoed Buitenlust, waar de hectiek van Jakarta ineens heel ver weg leek. Tussen het tropische groen genoten we van de rust voordat de reis verderging.

Tempels

De Borobudur is het grootste boeddhistische tempelcomplex ter wereld en behoort zonder twijfel tot de mooiste bezienswaardigheden van Indonesië. De tempel werd gebouwd in de 8e en 9e eeuw, tijdens de Sailendra-dynastie, en bestaat uit negen verdiepingen die symbool staan voor de weg naar verlichting volgens het boeddhisme. Terwijl je langzaam omhoog loopt, passeer je meer dan 2.600 reliëfs die verhalen vertellen over het leven van Boeddha en de boeddhistische leer. Verspreid over de bovenste terrassen staan 72 karakteristieke klokvormige stoepa's met daarin Boeddhabeelden. Vanaf de top heb je een prachtig uitzicht over de groene omgeving en de vulkanen op de achtergrond. Het is een plek waar architectuur, religie en natuur op een bijzondere manier samenkomen.

Niet ver daarvandaan ligt de Prambanan, het grootste hindoeïstische tempelcomplex van Indonesië. Ook dit complex dateert uit de 9e eeuw, maar is gewijd aan de hindoeïstische goden Shiva, Vishnu en Brahma. De hoogste tempeltoren, die aan Shiva is gewijd, reikt bijna vijftig meter de lucht in en is rijk versierd met beelden en reliëfs.  Waar de Borobudur vooral rust en verstilling uitstraalt, maakt de Prambanan indruk door zijn slanke torens, rijke ornamenten en bijna sprookjesachtige uitstraling. Het contrast tussen beide tempelcomplexen laat mooi zien hoe boeddhisme en hindoeïsme eeuwenlang naast elkaar hebben bestaan op Java.

Bandung & Yogyakarta

Bandung, de hoofdstad van West-Java, wordt vaak de 'Parijs van Java' genoemd. Die bijnaam kreeg de stad in de koloniale tijd, toen de brede lanen, elegante gebouwen, modewinkels en cafés veel Nederlanders deden denken aan een Europese stad. Nog altijd zie je die geschiedenis terug in de vele art-decogebouwen die Bandung een heel eigen karakter geven. We aten er zwart ijs en sloegen het aanbod om een straatspecialiteit te proeven vriendelijk af. Er was maar één vorkje voorhanden dat steeds werd 'schoon' gespoeld in een emmertje lauw en troebel water. 

Yogyakarta, door de inwoners vaak liefkozend Jogja genoemd, is het culturele hart van Java. Anders dan veel grote Indonesische steden heeft Yogyakarta een ontspannen sfeer en een rijk artistiek leven. Je vindt er kunstenaars, batikmakers, straatmuzikanten en traditionele ambachtslieden. Tegelijkertijd is het een levendige universiteitsstad met een jonge, creatieve uitstraling. Bijzonder is dat Yogyakarta nog altijd een sultanaat is. De stad wordt bestuurd door een sultan, die tegelijkertijd gouverneur van de provincie is. Het koninklijk paleis, het Kraton Ngayogyakarta Hadiningrat, vormt nog steeds het culturele en ceremoniële hart van de stad. Hier worden dagelijks traditionele muziek- en dansvoorstellingen gegeven. We bezochten een voorstelling op zondagochtend.

Vanuit Yogyakarta maakten we een mooie fietstocht. Niet langs toeristische routes, maar dwars door een kampong. Onderweg hielpen we bewoners met het schoonmaken en drogen van maïs, maakten we een praatje met mensen die ons nieuwsgierig begroetten en bezochten we een basisschool. Buiten zat een moeder van plukjes haar wimpers te maken. Binnen waren de kinderen druk in de weer met tekenpapier en kleurpotloden. Het waren eenvoudige ontmoetingen, maar juist die momenten maakten de reis bijzonder.

Kopi Luwak

Een heel andere ervaring was het bezoek aan een producent van kopi luwak, misschien wel de meest bijzondere (en duurste) koffie ter wereld. De koffiebonen worden gegeten door de civetkat (luwak) en na de spijsvertering verzameld, gereinigd en geroosterd.

Wereldberoemd werd deze bijzondere koffie door de film The Bucket List, waarin Jack Nicholson vol enthousiasme kopi luwak drinkt, totdat Morgan Freeman hem vertelt hoe de koffie daadwerkelijk wordt geproduceerd. De hilarische reactie die volgt, is een van de bekendste scènes uit de film. Tegenwoordig is er overigens ook veel aandacht voor het dierenwelzijn. Op veel commerciële plantages worden civetkatten in te kleine kooien gehouden. 

Malang

Regelmatig reisden we met de trein. Een ontspannen manier om Java te ontdekken. Vanuit het raam zagen we rijstvelden, dorpjes en vulkanen langzaam aan ons voorbijtrekken. Een van de mooiste trajecten bracht ons naar Malang, een van de prettigste steden van Oost-Java. Door de ligging op ongeveer 450 meter hoogte is het er koeler dan in veel andere Indonesische steden. De stad heeft een ontspannen sfeer en staat bekend om haar brede lanen, koloniale architectuur en vele parken. In de Nederlandse koloniale tijd was Malang een geliefd toevluchtsoord voor mensen die de hitte van de kust wilden ontvluchten. Het oude centrum ademt nog altijd die koloniale geschiedenis, met statige gebouwen, groene pleinen en sfeervolle markten. Tegelijkertijd is Malang een levendige studentenstad, waardoor je er veel gezellige cafés en eetgelegenheden vindt.

Een van de bekendste bezienswaardigheden is Kampung Warna Warni Jodipan. Wat ooit een arme wijk langs de rivier was, veranderde dankzij een initiatief van studenten in een kleurrijk kunstproject. Vrijwel ieder huis werd in felle kleuren geschilderd en voorzien van muurschilderingen, bruggen en creatieve kunstwerken.

Bromo

Vanuit Malang vertrokken we richting Bromo, waar we overnachtten in een lodge. Midden in de nacht stapten we in een jeep op weg naar de Bromo-vulkaan. In het donker reden we over hobbelige zandwegen omhoog, terwijl langzaam de eerste contouren van de bergen zichtbaar werden.  Toen de zon uiteindelijk boven de horizon verscheen en het eerste licht over de vulkanen viel, begrepen we waarom zoveel mensen hierheen komen. De Bromo ligt in het Tengger-massief, een uitgestrekte vulkanische caldera die eruitziet als een buitenaards landschap van zand, as en rokende kraters.

Yogi

Tijdens de hele reis was Yogi veel meer dan onze gids. Hij vertelde niet alleen over zijn land, maar liet ons ook kennismaken met het dagelijks leven, de gewoonten en de mensen. Tegen het einde van de reis werd hij helaas ziek. Uiteindelijk bleek hij mazelen te hebben. Hij voelde zich daar zichtbaar schuldig over, alsof hij ons tekort had gedaan. Dat was nergens voor nodig. Integendeel. Dankzij Yogi leerden we Java kennen zoals je het als gewone reiziger zelden leert kennen.

Java bleek een eiland van contrasten. Druk en stil. Oud en nieuw. Spiritueel en modern. Een plek waar eeuwenoude tempels, koloniale geschiedenis en het dagelijkse leven moeiteloos naast elkaar bestaan. Juist die veelzijdigheid maakt Java tot een bestemming die je nog lang bijblijft.